६० वर्ष अगाडिको यात्रा कथा

 
२०२० सालतिर नेपाल प्रति रुचि राख्ने केही युवाहरु बेलायतमा जम्मा भएका थिए । त्यतिबेला बेलायतमा बेलायत नेपाल सोसाइटीमा आबद्ध भएपछि त्यसमा सूदुर पूर्वमा रहेको हिमाली राज्य नेपाल प्रति रुचि राख्नेहरुको समुह नै बनेको थियो । त्यहाँ जम्मा हुँदा नेपाल सम्बन्धी निकै कुराहरु हुन्थे । त्यस सोसाइटीका केही सदस्य हिमाल आरोहीहरु पनि थिए । केही कूटनीतिज्ञहरु पनि थिए । केही गोर्खा रेजिमेन्टका सैनिक अफिसरहरु थिए । केही भने लण्डनमा काम गर्ने नेपाली र बेलायतमा अध्ययन गर्न आएका नेपालीहरु थिए । कहिले काँही सोसाइटीको भेटघाट नेपाली राजदुतावासमा हुन्थ्यो । यसले गर्दा हामीलाई झन बढी नेपाल प्रति रुचि बढ्दै गयो र एकपटक नेपाल घुम्न जाने इच्छा जाग्न थाल्यो ।

हाम्रो योजना अनुसार भारतको सिमा निकट रहेको बुटवलबाट १३० किलोमिटर पैदल यात्रा शुरु गरि पोखरा पुग्ने र पोखराको केही दिनको बसाइ पछि पोखरा विमानस्थलबाट डिसी ३ जहाजमा काठमाडौ उड्ने थियो । त्यसपछि गाडीमा रक्सौल तर्फ यात्रा गरेर नेपाल छोड्ने थियो ।

यात्रा आरम्भ 

नौतनवा-बुटवल-तानसेन
अन्तत हामी हाम्रो सपना साकार गर्न २०२३ सालको असोज ८ गते शनिवारको राति १० बजे हामी चार जना नेपालको सीमा नजिकै नौतनवामा रेलगाडीबाट झर्यौ । दिनभरमा केवल तीन वटा रेल मात्र नौतनवामा आउँदथ्यो । त्यसैले रेलको बाटो कुरेर बसेका मनग्गे नेपालीहरु देखिन्थे । हामी झर्नु अगाडि नै रेल चढ्नेहरुको भिड लाग्न थाल्यो । ठेल्दै गोर्खाली जवानहरु चढ्न थाले । शायद छुट्टी पछि फर्केका जवानहरु थिए वा भर्ति हुन गएका युवाहरु थिए ।

त्यतिबेला नौतनवामा बत्ती आइसकेको थिएन । त्यसैले बाहिर अन्धकार थियो । हामी प्रतिक्षालयमा पस्यौ । छतमा ‍औपनिवेश युगको निशानी स्वरुप हातले चलाउनु पर्ने पंखा लट्किएको थियो । पंखा चलाइ दिने कोही मजदूर हुने भए शायद शितल हुन्थ्यो होला तर त्यहाँ कोही थिएन । केही समयको प्रतिक्षा पछि इमिग्रेशन अफिसर आइपुगे । उनले कागजमा सम्पूर्ण विवरणहरु लेखेपछि कारिन्दालाई छाप लगाउनका लागि पठाए । म सोफाको एक छेउमा सुत्ने प्रयास गर्न थाले । कोठा गर्मीले गर्दा बाफिएको थियो । लामखुट्टैहरुले मलाई जिउँदै खान थालेका थिए । ब्यागबाट आर्मी लोशन लगाए । यसैले गर्दा मलाई गहिरो निँद लाग्यो ।


भोलिपल्ट आइतवार बिहानै एउटा थोत्रो बसले हामीलाई नेपालको सीमा सुनौली पुर्यायो । सुनौलीको सीमामा आबश्यक चेकिङको काम समाप्त भएपछि हाम्रो बसको अन्तिम बिन्दू बुटवलसम्म जानका लागि बस कुर्न थाल्यौ । बस आउन एक घण्टा बाकी थियो । यसैले समयको सदुपयोग गर्न नेपालको पैसा साट्न गयौ । यसपछि शितलमा बस्दै गर्दा एक नेपाली दुन प्रताप सिंहसंग भेट भयो । उनको घर तानसेन नजिकै गाउँमा थियो । थोरै थोरै अंग्रेजी बोल्न जान्ने हुँदा हामीले भरिया खोज्नका लागि उनिसंग सहयोग माग्यौ । उनले भरिया खोज्नमा मद्दत गर्यौ । हामी तिनाउ खोला माथि रहेको एक पुरानो झोलुङ्गे पुल चढेर खस्यौली पुग्यौ । खस्यौलीबाट नै हाम्रो पोखराको पैदल यात्रा शुरु गर्नु थियो ।

खस्यौली पुगेपछि दुनले सानो झुपडीमा लगे । जहाँ खानाको ब्यबस्था थियो । त्यहाँ दाल, भात, तरकारी सहितको शाकाहारी खाना पस्कियो । हामी भुइमा गुन्द्रीमा बसेर खाना खान बस्यौ । खाना खाँदै गर्दा दुनप्रतापले भरियाहरु लिएर आइपुगे । भरियाले पाँच दिनको लागि पचास रुपैंया र डोकोको ब्यबस्था गरिदिन आग्रह गरे । भरिया त्यति सहज मानेका थिएनन् । भरियाहरु खस्यौलीबाट तानसेनसम्म मात्र जाने गर्दथे । त्यो भन्दा टाढा जान खोज्दैनथे । अन्तमा हामीले भरिया खम वीरलाई हाम्रो सामान बोक्नमा राजी पायौ । जानु अगाडि दुइ जोर टुना नभएको कपडाको जुत्ता किन्यौ । जुन यात्रामा समय समयमा फेर्नका लागि सजिलो हुन्थ्यो । बुटवलमा निकै गर्मी थियो । त्यसैले हामी साँझ पाँच बजे खस्यौलीबाट तानसेनका लागि निस्कियौ ।

हामी खस्यौलीबाट ठिक समयमा नै निस्किएका थियौ । तर करिव ३०० मिटरको यात्रा पछि नै नयाँ बन्दै गरेको राजमार्गको निर्माणका क्रममा अवरोध सिर्जना भएको रहेछ । बम बिस्फोट गराएर चट्टान फोर्न लागेको हुँदा यात्रा गर्न दिइएको थिएन । यत्रतत्र भरियाहरु छरिएर बसिरहेका थिए । केही समय पछि ब्यारियर खोलेर हिड्न दिइयो ।

उकाली ओराली गर्दै यात्रा गर्दा हाम्रो भरिया खमवीरलाई पछ्याउँदै माथि डाँडाबाट तल नदी किनारमा पुग्यौ । साँझको करिव ६ बजेतिर हामी निकै हल्लिरहेको साँघुरो झोलुङ्गे पुलबाट नदी तर्यौ । पुलबाट नदी तर्दा भारीको १० पैसा कर लिइयो । पूर्णिमाको रात भएको हुँदा उज्यालो थियो । त्यसैले खाजा खाएर हिडाइलाई निरन्तरता दियौ । निकै रात परेपछि अर्को खोला किनारमा बास बस्यौ । केही अगाडि मात्र खाजा खाएको हुँदा हामीले धेरै खाना खान सकेनौ ।

घर निकै सफा थियो । तल रातो माटोले लिपेको माथी सेतो कमेरोले लिपेको, छाना भने खरको थियो । त्यो भट्टीको साहुसाहुनी भर्खरको युवा जोडी थियो । नवविवाहित ती जोडीको उमेर अन्दजी केटोको १८ वर्ष र केटीको १४ वर्षकी जस्तै देखिन्थी । हामीलाई सुत्नका लागि एउटा गुन्ड्री मात्र दिइएको थियो । थाकेको हुँदा म निँदाइ हाले ।

भोलिपल्ट २०२३ असोज १० गते सोमवारका दिन बिहानै ६ बजे नै उठ्यौ । नजिकै खोलामा गएर हातमुख धोएर एक कप चिया खाए पछि हामी हिड्न थाल्यौ । हाम्रो यात्रा भन्ने नै पहाडको टुप्पो पुग्नु अनि फेरी तल झर्नु, खोला तर्नु यस्तै हुन्थ्यो । यसपटक पनि तल खोला किनारमा पुगेपछि हल्लिने झोलिङ्गे पुल तरे पछि हामी

खाना खान बस्यौ । बिहानको ९ बजिरहेको थियो हामीले खाना त होइन खाजा मगायौ । तीन महिलाहरु मिलेर भट्टी पसल सञ्चालन गरिरहेको रहेछ । ग्रामिण घर, ग्रामिण सामग्री वरपर देखिन्थे ।

खाजा खाएपछि उकालो लाग्यौ, यसपटक पहिलोभन्दा झन गाह्रो थियो । यो डाँडोको टुप्पो पुगेपछि बल्ल हामीले टाढा तानसेन देख्यौ, जुन हाम्रो पहिलो गन्तव्य थियो । बाटोमा हामीले राजमार्ग बनाउन खटिएका इञ्जिनियरहरु पनि भेट्यौ । उनीहरूका अनुसार सडक पोखरासम्म जोडिसकिएको भए पनि वर्षातले बिभिन्न ठाउँमा भत्काइएको हुँदा कच्ची थियो ।

बनेका सडक र कच्ची सडक हुँदै यात्रा गर्दै जाँदा अचानक हामीले सडक निर्माणका लागि ल्याइएको लहरी (सानो ट्रक) भेट्यौ, जसमा हामी तानसेनको उकालो शुरु हुने ठाउसम्म यात्रा गर्न पायौ । निकै गाह्रोसंग उकालो लागेपछि साँझको करिब ६ बजे तिर हामी तानसेन पुग्यौं ।

तानसेन पुगेपछि हाम्रा भरिया खमवीरले पेट दुखेको गुनासो गर्यो । यदि उपचार हुन सकेन भने खमवीर अगाडि जान सक्दैनथे । यसले हामीलाई अझ बढी कठिनाइ हुन्थ्यो । त्यहाँ सोधुपुछ गर्दा मिशन अस्पताल भएको जानकारी पाए पछि हामी अस्पताल लाग्यौ । अस्पतालमा एकजोडी स्कटिस स्टुअर्ट दम्पतीसंग भेट भयो । उनीहरूले भोलिपल्ट बिहानै डाक्टरबाट चेकजाँच गराइदिने बचन दिएर थमवीर र हाम्रो लागि पनि बस्ने ब्यबस्था मिलाइदियो । रातको मिठो खाना र राम्रो ओछ्यान सहितको कोठा तैयार बनाइदियो । लामो र कठिन यात्रामा हाम्रो लागि यो सौभाग्य नै थियो । नुहाउने पनि कोठा भएको हुँदा हामीले नुहाइधोइ खाना खाएर सुत्यौ ।

भोलिपल्ट असोज ११ गते मंगलवारका दिन हामी बिहान उठ्दा हाम्रा भरिया खमवीरको स्वास्थ्य जाँच भइसकेको थियो र उनलाई ग्यास्टिक भएको भनेर केही औषधिहरू दिइयो । उनलाई सञ्चो भएजस्तो भए पछि भारी बोकेर हिड्न तम्सियो । हामी पनि ढुक्क भयौ । यदि खमवीर जान नमानेको भए हामीलाई समस्या हुन्थ्यो । स्टुअर्ट दम्पतीको सहयोगले धेरै सहयोग गर्यो । खानाको ब्यबस्था, बस्ने ब्यबस्था, तथा खमवीरको उपचार सबै गर्दा केवल १० रुपैयाँ मात्र लिन स्वीकार गरे । त्यो दिन बिहान तानसेन बजार घुम्यौँ र खाजा खाएपछि बिदाइ लिँदै दिउँसो २ बजेतिर निकै खुशी हुँदै बाटो लाग्यौँ । स्टुअर्ट दम्पतीले बाटोका बारेमा जानकारी दिएको हुँदा केही ढुक्क थियौ । फेरी हाम्रो साथ नेपाली भरिया खमवीर पनि थियो ।

जब हामी पहाडको चुचुरो नजिक पुग्यौँ, खमवीर हामीलाई पर्खिरहेको देख्यौँ । जब हामी उनको नजिक पुग्यौ, उनले पेट दुखिरहेको समस्या सुनायो । हाम्रो सामु कुनै उपाय नै थिएन । विरामी भरियालाई जबर्जस्त भारी बोकाएर हिड्नु उचित पनि थिएन । उनले हाम्रो समस्या बुझेर अर्को भरियाको ब्यबस्था पनि गरिदियो । उनले तानसेन देखि पोखरा सम्मको ८५ रुपैया माग्यो । हामीले कुनै मोलतोल नगरि उनले मागेको रकम दिन स्विकृति दियौ । खमवीर यति सोझो थियो, कि तानसेन सम्मको ज्याला बापतको रकम र  औषधिको लागि मात्र १० रुपैयाँ लिए । त्यसपछि उनले हामीलाई नमस्ते गरेर आफ्नो बाटो लागे ।

हाम्रो नयाँ भरिया भने खासै धेरै बोल्ने र खासै नहाँस्ने बानीको थियो । तर उनलाई कजाउने उनका साथ हिड्ने अर्को मानिस थियो । शायद उनले धेरै पैसा लिएर भरियालाई कम पैसा दिएर काम लगाएको जस्तो खाली थियो । त्यसैले हामीले उनलाई टेरी थोमस राखिदिएका थियौँ । हातमा छाता र पिठ्युँमा सानो झोला बोकेर, उ हाम्रो गाइड जस्तो गरेर हिड्थ्यो । खाजा खाने ठाउँमा पनि साहुनीले मागे भन्दा बढी मागेर गोजीमा पैसा राख्थ्यो । उनको अर्डरमा हामी हिड्न बाध्य जस्तै भएका थियौ । कतिबेला हिड्ने कतिबेला रोकिने कहाँ खाने वा कहाँ सुत्ने सबै उनको अनुसार भइरहेको थियो । अन्जान ठाउँमा हामी पनि बाध्य थियौ ।

त्यो तानसेनबाट निस्किएको दिन निकै हिड्यौ । जुनेली रातमा पनि निकै हिड्दै हामी राम्दीघाट पुगेर बास बस्यौ । त्यो रात खरको छाप्रो जस्तो भट्टीमा खाना खाएर राती त्यहि भट्टीको पिँढीमा सुत्यौँ । त्यो रात निकै कष्टकर रह्यो । राम्ररी सुत्न पनि सकेनौ । रातभर उडुसले टोकिरहेको जस्तो भयो । विमार नै होला जस्तो भयो ।

१२ गते बुधवारका दिन एकाबिहानै हामीलाई ओछ्यानबाट उठाइयो । हामीले हतार-हतार
सामान प्याक गरेर उज्यालो हुनासाथ निस्कियौँ । हामीले मुख पनि धुन पाएनौ । एउटा लामो झोलुङ्गे पुल तरेपछि हाम्रो यात्रा पूनः उकालो र ओरालो, उकालो र ओरालो मात्र भइरह्यो ।  यति धेरै पटक भयो कि मैले कति चोटी उकालो चढे भन्ने गन्ती नै बिर्सिएँ । हामी खाना खानका लागि एउटा सानो गाउँमा रोकियौँ, जहाँ मैले ३ वटा अण्डाको अमलेट खाएँ । त्यसपछि फेरि हाम्रो यात्रा उकालो र ओरालो, उकालो र ओरालो भइरह्यो ।

दिउँसोको हामीले अन्तिम डाँडाबाट आँधीखोलाको सुन्दर उपत्यका देख्यौ । अध्याँरो हुँदै गर्दा हामी बुम्री गाउँ भएर अगाडि बढ्यौँ । मेरो दाहिने गोलिगाँठो दुखिरहेको थियो म हिड्नै नसक्ने भइसकेको थिएँ । तर हाम्रो टेरी थोमस जस्तो नबोलाइएका गाइडले हामीलाई अडिनै दिएन । हिडिरहन लगायो । करिब एक किलोमिटर निकै दुखसंग हिडेपछि एउटा भट्टी पसलमा बल्ल रोकियो । म निकै थाकेर गलिसकेको थिएँ । त्यसैले हतार हतार खाना खाएर दुइ टेबल जोडेर राती ९ बजे आफ्नै स्लिपिङ ब्यागभित्र पसेर मस्त निदाएँ ।

राती १० बजेतिर तीनजना जड्याहाका कारण म ब्युझिए । तिनीहरु घण्टौं झगडा गरिरहेका थिए । तर म निकै थाकेको हुँदा उनीहरुको हल्लाका बाबजुद पनि निदाउन सफल भएँ । तर मेरो साथी एड भने भाग्यमानी भएनन् । ति जड्याहाका झगडामा हाम्रो अघोषित गाइड टेरी थोमसको झोला खोतलखातल गरेका थिए । उनलाई ति जड्याहाहरुले निकै दुख दिए पनि एडलाई उठाएर पुलिस चौकीमा रिपोर्ट गर्न साक्षी बनाएर लगेका थिए । ति टेरी थोमस जस्ता गाइडले ति जड्याहाहरुले ६०० रुपैया चोरेको रिपोर्ट लेखाउन साक्षी बनाएर लगेका थिए । तर पुलिसले राती होइन बिहान आउनु भनेर फिर्ता पठाइदिए । वास्तवमा ६०० रुपैया हराएको कुरा नै झुठो थियो । एड त्यहाबाट फर्किएर बिहानको करिब ४ बजेतिर मात्र सुत्न पाए ।

भोलिपल्ट बिहानै हामी पुलिस चौकी जानका लागि बुम्री नै फर्कियौ । चौकीका इन्चार्ज अंग्रेजी बोल्न र बुझ्ने थिए । ति हाम्रा अघोषित गाइड प्रहरी सामु रातीको घटनालाई बढाइचढाइ वर्णन गरेर पैसा चोरेको प्रमाणित गराएर पैसा असुल्न चाहन्थे । तर हामीले प्रहरी सामु हामी रातमा निदाउन पाएनौ । हाम्रो निद्रा बिग्रिएको बाहेक अरु केही गुनासो छैन भन्यौ । यो सुनेर उ केही रिसाए जस्तो गर्यो । हामीलाई यसको केही मतलव नै थिएन । हामी त उनको कर्मको फल पाएकोमा खुशी थियौ । प्रहरी इन्चार्जले चियाको अनुरोध हामीसंग गर्नुभयो । खुला चौरमा भएको यो वादविवाद हेर्न गाउँलेहरु पनि जम्मा भएका थिए । हाम्रा अंग्रेजीका सम्वादहरु नबुझे पनि ध्यानसंग सुनिरहेका थिए । शायद यो घटना डुमरीको ठूलै घटना हुनुपर्दछ । त्यसैले गाउँलेहरुको भिड जम्मा भएको ।

प्रहरीबाट फर्किएपछि हामी पुतलीखेतका लागि यात्रा आरम्भ गर्यौ । ति अघोषित गाइडको नजिक पर्न हामी चाहेनौ । उ अघि अघि हिडिरहे । हामीले दुरी बनाएर हिड्न थाल्यौ । पुतलीखेत नै उनको गन्तव्य भएको हुँदा हामी त्यसपछि उसको अनावश्यक दुखबाट मुक्त हुनेमा मनमनै खुशी भइरहेका थियौ ।

बुमरी देखि पुतलीखेतको बाटो खासै गाह्रो थिएन । धेरैजसो समथर तर बढी घुम्ती परेको थियो । कहिले हामी आँधिखोलाको किनार बगरै बगर हिड्थ्यौ । कहिले खेतका कान्ला कान्ला हिड्थ्यौ । एकपटक मा पानीमा लड्न पुगे । मेरो साथमा रहेको सामान सहितको झोला पनि खस्यो । तर म छिटो छिटो पानीबाट निस्किएको भएर मेरो क्यामेरा, पासपोर्ट र अन्य सामान धेरै भिज्न पाएन ।

यहि भिजेको कपडा र सामान सुकाउन बहानामा भने हामीले आँधिखोलामा पौडेर नुहाउन पायौ । यो क्षण यात्राको सबैभन्दा सुखद क्षण थियो । पानीमा डुब्रुल्की मार्दै बसिरहन मन त लागिरहेको थियो । तर रात पर्नु अगाडि हाम्रो गन्तव्य पुतलीखेत पनि पुग्नु थियो ।

दिनभर हिडिरह्यौ, खाना खाने राम्रो ठाउँ खोजिरह्यौ । तर गतिलो भट्टी भेट्न सकेनौ । मेरो कुर्कुच्चाको दुखाइ बढी रहेको थियो । तर आराम गर्न पाइरहेको थिइन । बाटो समथर भएको पनि गर्मी अत्यधिक भइरहेको हुँदा थकित भइरहेको थिएँ । तर पेट भर्नका लागि गतिलो खाना भेटिरहेको थिएन । बाटो हिडिरहनेहरुले पुतलीखेत कति टाढा छ भनेर सोध्दा जतिबेला पनि दुइ किलोमिटर जति बाकी छ भन्थ्यो । तर त्यो दुइ किलोमिटर पार हुन सकेकै थिएन । एकठाउँमा हामी खोला तर्न पर्ने भयो । तिघ्रासम्म डुबाउने खोलामा हामी पस्यौ । क्यामेरा र महत्वपूर्ण सामानहरु नभिजोस भनेर टाउको भन्दा माथि उठाएर पानीमा हिड्न थाल्यौ । खोला हेर्दा सानो भए पनि बेग ठूलो थियो । र चौडा पनि करिव ५० गज जति थियो । दुखम सुखम हामीले नदी पार गर्यौ । हामी केही भिजे पनि हाम्रा सामानहरु केही पनि भिजेन ।  

हाम्रो भरिया र ति अघोषित हाम्रा गाइडबाट छुट्कारा लिन हामी अलि ढिलो हिडेका थियौ । तर रात पर्न थालेपछि हामीलाई डर लाग्न थाल्यो । पुतलीखेत आइपुग्नु अगाडि फेरी खोला तर्नु थियो भन्ने थाहा थियो । रात ढिलो भयो भने खोला तर्न समस्या हुन सक्थ्यो ।

सूर्यास्त भएको केही समयमा नै हामीले खोलाको बगर जस्तो भाग पार गर्यौ । टाढा पुतलीखेत बजार देखिसकेको थियो । अध्यारो भएको हुँदा हामी फेरी अर्को बगरमा पुग्यौ । खोलामा पानी अलि कम थियो तर बेग अलि बढी नै थियो । अध्यारोमा गाह्रोसंग हामीले पार गरेको त नदीको बिचको थुम्कोमा पुगेका रहेछौ । नदी अझै उत्तिकै पार गर्न बाकी थियो । अध्यारो बढ्दै थियो, त्यसैले नदी कति चौडा छ भन्ने हामीले ठम्याउन सकेका थिएनौ । अन्तत हामीले नदी पार गर्यौ । पुतलीखेतको बजार देखिसकेको थियो । अन्दाजी १०० गज हिडे बजार पुगिन्थ्यो । हामी यति आनन्दित भयौ, कि त्यहि भुइमा थचक्क बसेर चुरोट सल्काएर पिउन थाल्यौ ।

 

तानसेन साइनिङ हस्पिटलमा भेटिएका स्टुअर्टले पुतलीखेत बजारमा अमेरिकी पिसकर्प्स भोलेन्टियर चार्ली छन् भेट्नु भनेको हुँदा उनलाई भेट गर्ने सोच्दै थियौ । पेट पनि निकै भोको भएको हुँदा हामी नजिकैको होटलमा पस्यौ । त्यहि चार्लीसंग हाम्रो भेट भयो । हामीले खाना खाँदै गर्दा हाम्रो भरिया र ति अघोषित गाइड पनि आइपुग्यो ।

 

बुमरीको घटनाको हल्ला पुतलीखेत पनि पुगिसकेको रहेछ । तर यहाँ आइपुग्दा खबर भने भिन्न भइसकेको थियो । बाटोमा भरियाले यात्रामा हिडेका बाबु छोरालाई कुटपिट गर्दै लुटेको भन्ने समाचार बनिसकेको रहेछ । अर्को हामीले भरिया र ति उनका साथ हिड्ने मान्छेका बारेमा गरेको अनुमान पनि भिन्न रहेछ । वास्तवमा ति भरियाले कुनैबेला ति मानिसको २५० रुपैया बराबरको अन्न चोरेको रहेछ, त्यहि रकम उपर गर्न भरियाका संगसंगै हिडिरहेका रहेछन् । बुम्रीका जड्याहाहरु पनि भरियासंग मिलेमतो भएका जस्तो देखियो । पुतलीखेत पुगेपछि ति भरियाले पोखरा जान नसक्ने भनेर अर्को भरियाको ब्यबस्था गरिदिए ।

रातको बास भने हामीलाई पिसकोर चार्लीले आफू बस्ने घरमा मिलाए । हामी उनको घरमा पुग्यौ । घरमा उनकी प्रेमिका लिन संग पनि हाम्रो भेट भयो । लिन पोखरामा पिसकोर भोलेन्टियर रहेछन् । चार्ली र लिनले हाम्रो लागि एउटा कोठा मिलाइदियो । म तिब्बती गलैचामा पल्टिएको मात्र के थिएँ निदाएछु ।

भोलिपल्ट शुक्रवारका दिन हामी निकै ढिलो उठ्यौ । बिहान ११:३० मा बल्ल उठेर अधिल्लो रात खाना खाएको ठाउँमा खाजा खान गयौ । आजको दिन पुरै आराम गर्न पुतलीखेतमा नै बिताउने निर्णय गरेका थियौ । यसैले अघिल्लो रात कठिनाइसंग तरेको खोला हेर्न र तस्विरहरु खिच्न पुग्यौ । त्यहाँ पुगेर थाहा भयो, रातमा अध्यारोले गर्दा हामी गलत बाटो नदी तरेका रहेछौ । दिनभर यति निस्फिक्र बितायौ कि कहाँ कहाँ के के गर्यौ भनेर डायरीमा समेत लेखेनौ ।

पर्सीपल्ट शनिवार कब्रुल गरे अनुरुपको नयाँ भरिया हाम्रो सामु आइपुग्यो । उनको नाम उजिरि थियो । निकै हँसिलो स्वभावको भरियाका हँसमुख चेहराले यात्राको कठिनाइ समेत बिर्सियौ । हाम्रो यात्रा पोखरका लागि बिहान ८ बजे पुतलीखेतबाट अगाडि बढ्यौ । करिव ४५ मिनेट सजिलो तेर्सो उकालो चढेपछि एउटै खोला (शायद भाटखोला) तर्दै अर्को ४५ मिनेटको उकालो पार गरेपछि हामी नुवाकोट भन्ने गाउँमा पुग्यौ । नुवाकोटबाट हिमाल निकै धमिलो देख्न पायौ । बादल लागेको भएर सफा हिमाल देख्न नै पाएनौ ।

त्यहाँबाट डाँडैडाँडा करिव ३ किलोमिटर जति उकालो लागेपछि हामीले अग्लो

ठाउँबाट हामीले निकै तल रहेको पोखरा बजार देख्न पायौ । तर निकै बादल लागेको भएर हिमालको सुन्दर आकृति भने देख्न पाएनौ । त्यहाँबाट हामी ओरालै ओरालो लाग्न थाल्यौ । बाटोमा हामीलाई पानीले भेट्यो । ओट लाग्ने ठाउँ कतै थिएन, हामी पानीले भिज्दै तलतर्फ लागि रह्यौ । हिलो र चिप्लो ढुङ्गाले गर्दा अप्ठ्यारो भइरहेको थियो । तर उनिरिका लागि भने कुनै समस्या नै थिएन । उ धेरै अगाडि पुगिसकेका थिए ।

हामीले पोखरामा बस्नका लागि हिमालय तिब्बतियन होटलमा बस्ने निधो गरिसकेका थियौ । चार्ली र लिनले यहि होटलमा बस्नका लागि सुझाएका थिए । त्यसैले हामीले भरिया उजिरिलाई त्यहि होटलमा पुग्न भनेका थियौ । पोखरको विमानस्थलको ठिक पश्चिम तर्फ अग्लो ठाउँमा यो होटल रहेको जानकारी दिइएको थियो ।

हामी ओरालो लाग्दै पोखरा बजारको समथर भेट्ने समय एउटा खोला तर्नुपर्ने भयो । यसको केही समय पछि तिब्बती शरणार्थीको क्याम्प कटेर केही अघि बढ्नासाथ ठूलो चौरको बिचमा हामीले डिसी ३ विमान देख्यौ । हामीले अनुमान गर्यौ, हाम्रो गन्तव्य आइपुगेको छ । हामी नजिक पुगेर देख्यौ, हाम्रो भरिया उजिरि अन्य भरियाहरुका साथ बरण्डामा बसेर गफ चुट्दै थियो । दुइतले त्यो घरमा हिमालय तिबतन लेखिएको देखे पछि हामीले लामो श्वास लियौ । निकै दिनपछि हामीले चाउचाउ, अण्डा र मासुको वास्तविक स्वाद सहितको परिकारहरु खायौ । उजिरिलाई पनि बऋसिस सहित उनको कबुल अनुसारको ज्याला दिएर बिदा गर्यौ । रातको अध्यारोमा पनि सूर्यको अन्तिम किरणका कारणले चम्किएको माछापुच्छ्रे र अन्नपूर्ण शिखरहरु देख्न पायौ । त्यो सुनौला रङमा चम्किएको हिमाली दृश्य एकदम मनमोहक थियो ।

असोज १६ गते आइतवारको बिहान छिट्टै उठेर हिमाल हेर्न बाहिर निस्किए । हिमालहरु अझै पनि बादलले ढाकिएका थिए । त्यसैले फेरी म सुत्न गए । आइतवार दिनभर जसो हिमाल राम्रोसंग खुल्न सकेन । हिमाल सिरक ओढेर सुतिरह्यो । तर म सुत्न सकिन । म उठे, खाजा खाएँ । अलि अलि मौसम सफा भएको देखेपछि बिहानको खाजा खाएर पोखरा घुम्न निस्किए । मुख्य गरेर पोखराको फेवातालमा निकै रमाएँ । फेवाताल खासै टाढा थिएन, यसर्थ हिडेरै
पुग्यौं । होटलको ठिक अगाडि विमानस्थलमा विमान आउन जाने भइरहन्थ्यो । विमानस्थलको सबैभन्दा रमाइलो पक्ष भनेको जहाज उडेपछि मानिसहरु तथा गाइभैसीहरु पनि चर्नका लागि पुग्दथे । जसै विमान आउने भए पछि साइरन बजाइन्थ्यो । जसले गर्दा चौरमा रहेका मानिसहरु तथा जनावरहरु सबै हट्दथे । विमानस्थल खाली भए पछि विमान अवतरण हुन्थ्यो । सानो छाप्रो जस्तो कन्ट्रोल टावर, टिकट काउन्टरका रुपमा पाल लगाइएको छाप्रो थियो । विमान चढ्ने र झर्नेहरुका लागि टर्मिनल भवन भने त्यहि रहेको ठूलो रुख थियो । जसको छहारीमा शितलता आउने हुँदा सबै त्यहि झुम्मिएर बस्दथे ।

डिसी ३ विमान अनौठो हुन्थ्यो । काठमाडौबाट बिहान दुइ उडान आएपछि विमानका सिटहरु सबै निकालिन्थे । त्यसपछि भैरहवाको उडानमा सामानहरु मात्र ओसारिन्थे । दिउँसो फेरी सिट जोडेर काठमाडौ फर्कन्थे । हामी विमानस्थलको ठिक अगाडि नै बसिरहेको हुँदा हामीलाई यो दृश्य निकै रमाइलो लागिरहेको थियो ।

केही दिनको पोखरा बसाइ पछि हामी यहि डिसी ३ विमानमा काठमाडौ तर्फ लाग्यौ ।

यसरी ६० वर्ष अगाडि खस्यौलीबाट पोखराका लागि हिडेर यात्रा शुरु भएको विवरण लामो रहेको छ । यात्राको समय पोखरा सुनौली राजमार्गको निर्माण कार्य हुँदै थियो । तानसेन, राम्दी, भुम्रीबजार, पुतलीखेत हुँदै झन्दै एक हप्ताको हिडाई पछी २०२३ असोज १५ गते पोखरा पुगेका थिए ।

यात्राको बिस्तृत विवरण - देवताहरुको निवास - नेपालको यात्रा (Abode of the Gods – Travels in Nepal) पुस्तकमा रहेको छ ।