Posts

त्रिभुवनको पलायन र देशमा प्रजातन्त्र

Image
  फागुन ७ देशकै एक गर्विलो दिन । यस दिन देशले प्रजातन्त्र पाएको थियो । १०४ वर्ष लामो पारिवारिक राणाशासनबाट मुक्ति पाएको दिन थियो यो दिन । नाम मात्रको राजा रहने तथा सम्पूर्ण राजनैतिक , सामाजिक तथा आर्थिक अधिकार राणाहरुका आफ्नै परिवार भित्र मात्रै निहित हुने हुँदा राणाकाललाई जहाँनिया शासनको रुपमा लिने गरिन्छ । हामीले इतिहासमा पढेका विवरणहरु अनुसार राजा त्रिभुवन नै राणाशासन बिरुद्ध मोर्चावन्दीमा लागेर राजतन्त्रकै बाजी थापेर प्रजातन्त्र ल्याएका थिए । त्यसैले हामीले राजा त्रिभुवनलाई राष्ट्रपिता तथा फागुन ७ को त्यो अविस्मरणिय दिनलाई प्रजातन्त्र दिवसको रुपमा मनाउन थालेका हौ । के साच्चै राजा त्रिभुवन त्यति गर्व गर्न लायक थिए वा के राजा त्रिभुवनकै नेतृत्वले गर्दा राणाशासनको अन्त्य भएको थियो । राणाशासन विरुद्धको मोर्चावन्दी गर्न के भारतीय राजदूतावास नै शरण लिनु आबश्यक थियो । के देशमै बसेर राणाविरुद्ध लाग्न सकिदैनथ्यो त ! भारतीय राजदूतावास भित्र लुक्न जानु वा भारतसंग शरण माग्नु त कायरता होइन र ? कुनै बेला राजा सुरेन्द्रले पञ्जाछाप लगाएर सरकार चलाउने अधिकार दिए पछि त्यो पञ्जाछाप रद्द भएको ...

नेवाःहरुले मनाउने बिशेष नखः स्वन्ति नखः

Image
  नेपालीहरुको महान चाड दशैको अन्तिम रात कोजाग्रत पूर्णिमाको दिनलाई बुद्धमार्गीहरु कतिंपुन्हीको रुपमा महादीप दान गर्ने गर्दछन् । अन्य नेवाःले भने महालक्ष्मीको पूजा गर्ने गर्दछन् । आश्विन शुक्ल पूर्णिमाको दिन दशैको दुर्गा पक्षको अन्तिम दिन हो । यसै दिन १५ दिन लामो दशैको समाप्त हुन्छ । यसै रातबाट नै चन्द्रमाको षोडसकलाको शुभारम्म हुने हुँदा सोह्र ( षोडस ) लक्ष्मीको पूजा गर्ने गरिन्छ । वर्षको बाह्र पूर्णिमामा शरद पूर्णिमाको रातलाई चन्द्रमाको सबैभन्दा सुन्दर रुप हुने विश्वास गरिन्छ भने लक्ष्मीपूजाको दिनको औसीको रातलाई सबैभन्दा निष्पट अन्धकारको रात भन्ने गरिन्छ । दशैंको अन्तिम कतिं पुन्हीको रात देखि नियमित १६ रातसम्म सोह्र लक्ष्मीको पूजा गर्दै आलंमत (आकाशदीप) बाल्ने गरिन्छ । कतिं पुन्हीको रात महालक्ष्मी को पूजा गरेर थालनी गरिने सोह्र लक्ष्मीको पूजामा त्यसपछिका प्रत्येक रात क्रमश सिद्धिलक्ष्मी , बुद्धलक्ष्मी , विश्वलक्ष्मी , भूवनलक्ष्मी , मन्द:लक्ष्मी , गृहलक्ष्मी , धान्यलक्ष्मी , खड्गलक्ष्मी , सन्तानलक्ष्मी , सत्यलक्ष्मी , मोक्षलक्ष्मी , प्रतिलक्ष्मी , ज्ञानलक्ष्मी , राज्यलक्ष्मी को प...